Langerhanscel histiocytose (LCH) is een zeldzame ziekte, waarbij het lichaam teveel histiocyten maakt. Histiocyten zijn een bepaald type witte bloedcellen. Ze worden in het beenmerg aangemaakt en spelen een belangrijke rol bij de verdediging van het lichaam tegen schadelijke stoffen. Door woekering van de histiocyten in bepaalde delen van het lichaam, komt de functie van het betreffende lichaamsdeel in het gedrang en kunnen klachten ontstaan. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren in de milt, botten, huid of in de longen.
LCH in de longen wordt pulmonale LCH genoemd, afgekort als PLCH. Andere benamingen voor LCH zijn histiocytose X of Langerhanscelgranulomatose.
Er zijn verschillende vormen van LCH. Sommige komen alleen bij kinderen voor, andere alleen bij volwassenen. De oorzaak van LCH is onbekend, maar voor de volwassen vorm is een duidelijk verband met roken vastgesteld. De aandoening is niet erfelijk en niet besmettelijk.
| De naam Langerhans doet u misschien denken aan de x91eilandjes van Langerhans’ (de groepjes cellen in de alvleesklier die insuline maken). Die hebben echter niets met PLCH te maken. De naam is alleen hetzelfde omdat deze cellen door dezelfde arts zijn ontdekt die ook de cel ontdekte die PLCH veroorzaakt: de Duitse patholoog Paul Langerhans (1847-1888). |
Verschillende vormen
Er bestaan de volgende vormen van LCH:
Bij kinderen:
- de ziekte van Letterer-Siwe (ook wel diffuse LCH genoemd)
- de ziekte van Hand-Schxfcller-Christian (ook wel multifocal LCH genoemd).
Bij volwassenen:
- pulmonale LCH (PLCH, ook wel eosinofiel granuloom genoemd)
Bij volwassenen gaat het bijna altijd om deze vorm. De aandoening beperkt zich daarbij meestal tot de long, maar kan ook op andere plaatsen in het lichaam voorkomen, zoals in de botten. Meestal openbaart de ziekte zich tussen de dertig en vijftig jaar.
Onderstaande informatie heeft betrekking op de volwassen vorm, de PLCH.
Wat zijn de klachten bij PLCH?
Soms wordt de ziekte bij toeval ontdekt, zonder dat iemand klachten heeft. Of en welke klachten u hebt hangt af van:
- het orgaan waar de LCH actief is;
- de ernst van de functiestoornis die daardoor ontstaat.
De meest genoemde klachten zijn hoesten en kortademigheid bij inspanning. Ook is er een vergrote kans op een klaplong. Dit is een x91lek’ in het longvlies, waardoor de long inzakt. Ongeveer 1 op de 10 patixebnten met PLCH krijgt hiermee te maken. De medische term voor een klaplong is pneumothorax.
Hoe wordt PLCH vastgesteld?
De eerste aanwijzingen worden vaak gevonden op een rxf6ntgenfoto van de borstholte. Daarnaast zijn de volgende onderzoeken mogelijk:
- HRCT-scan: deze wordt vaak gemaakt om nog preciezere afbeeldingen te krijgen van het longweefsel. Soms kan de diagnose aan de hand van deze beelden vrijwel met zekerheid worden gesteld.
- Broncho-alveolaire lavage (BAL): de long wordt hierbij x91gespoeld’ met een zoutwater oplossing. De cellen die daarbij uit de long vrijkomen, worden onderzocht onder de microscoop. Met speciale kleuringen kunnen de histiocyten (het type witte bloedcellen dat een rol speelt bij LCH) worden aangetoond.
- VATS (Video Assisted Thoracal Surgery): dit is een kijkoperatie in de borstholte waarbij een stukje longweefsel wordt weggehaald voor onderzoek. Dit wordt gedaan als bovenstaande onderzoeken geen duidelijke diagnose geven.
- Longfunctieonderzoek: dit onderzoek toont aan in hoeverre de longfunctie is aangetast of hersteld.
- Botscan of MRI: met behulp van een botscan of een MRI kan worden vastgesteld of de ziekte ook in de botten actief is. Dit onderzoek wordt alleen gedaan als er aanleiding voor is.
Waaruit bestaat de behandeling?
De behandeling van PLCH bestaat in de eerste plaats uit het stoppen met roken. Ook is het belangrijk om zo min mogelijk mee te roken met anderen. Meestal is dit in milde gevallen voldoende.
Bij ernstiger gevallen of als de klachten toenemen is behandeling mogelijk met een ontstekingsremmend middel zoals prednison (corticosteroxefden). In zeer ernstige gevallen biedt een longtransplantatie soms uitkomst.
Wat kunt u er zelf aan doen?
De beste behandeling is het stoppen met roken en het voorkomen van meeroken.
Daarnaast gelden de volgende algemene adviezen:
- regelmatig leven, tijdig rust nemen;
- uiterste inspanningen vermijden in werk en sport;
- gezonde voeding.
Wat betekent PLCH voor het dagelijks leven?
De kortademigheid zal u beperken in uw dagelijks leven. Misschien ervaart u beperkingen in uw sociale activiteiten en problemen met uw werk en/of hobby. Hoe groot die beperkingen zijn hangt af van de ernst van uw klachten.
Wat zijn de vooruitzichten?
Het is voor een individuele patixebnt niet goed te voorspellen hoe de ziekte zal gaan verlopen. (P)LCH kan jaren duren. Het kan langzaam erger worden, maar ook weer (bijna) helemaal overgaan.
In het algemeen verloopt de ziekte ongunstiger naarmate meer organen zijn aangetast.
Als er alleen afwijkingen zijn in de longen of in de botten, verloopt de ziekte gewoonlijk gunstig (als ten minste het roken is gestopt). In lichte gevallen kunnen de afwijkingen in de longen op den duur zelf spontaan verdwijnen.
Bij een minderheid van de patixebnten wordt de ziekte langzaam erger en ontstaan er cysten (holtes) en fibrose in de longen. Fibrosevorming in de longen is een proces waarbij overmatige bindweefsel (littekenweefsel) gevormd wordt in het longweefsel. Hierdoor gaan de longen steeds minder goed werken. Dit geeft ernstige ademhalingsproblemen die uiteindelijk tot de dood kunnen leiden.
Belangrijke factoren die een rol spelen bij het verloop van PLCH zijn:
- de ernst van de longfunctiestoornis bij het vaststellen van de ziekte;
- het niet meer roken;
- het effect van eventuele behandeling met medicijnen.
Informatie en ondersteuning
Wanneer u geconfronteerd wordt met de diagnose PLCH, kunnen allerlei vragen opkomen. Wat houdt de ziekte precies in, welke gevolgen zal het voor mij hebben, hoe zal de toekomst eruit zien, hoe leer ik leven met de (tijdelijke) gevolgen?
Aarzel niet om deze te bespreken. Voor vragen kunt u terecht bij uw specialist en bij uw huisarts en ook de verpleegkundige op de polikliniek kan u informeren en ondersteunen.
Voor het stoppen met roken is begeleiding mogelijk via uw huisarts of bij de verpleegkundig consulent longziekten in ons ziekenhuis.
De fysiotherapeut kan u begeleiden bij het optimaliseren van uw conditie en het leren zo goed mogelijk om te gaan met uw kortademigheid.
Een langdurige ziekte heeft invloed op uw leven en dat van uw naasten. Afhankelijk van de ernst van uw klachten en uw persoonlijke situatie kan het voor u of uw naasten zinvol zijn om ook contact te hebben met een maatschappelijk werker. Zij kan u adviseren bij praktische zaken en gesprekspartner zijn in het (leren) omgaan met uw huidige beperkingen.
Bij de Stichting Langerhans Cel Histiocytose Holland kunt u terecht voor meer informatie en lotgenotencontact: www.histio.nl/verschijningsvormen/longen.htm.
Bron: www.longcentrum.nl